Van Vesalius tot Lemaître: Erfgoeddag 2012 rond het thema ‘helden’

Zondag 22 april: Vlaanderen houdt onder de titel ‘Helden’ zijn twaalfde Erfgoeddag, en Leuven doet uitvoerig mee. Onder de 28 stedelijke erfgoedpartners is de universiteit opvallend aanwezig, bij niet minder dan zeven zeer verschillende activiteiten.

(c) KU Leuven - Rob Stevens
Stadsarchivaris Marika Ceunen toont de Burroughs E101, de 'computer' van Lemaître. Naast haar een foto van Lemaître in het gezelschap van Einstein.
(c) KU Leuven - Rob Stevens
De stad zelf zet 15 Leuvense ‘helden’ centraal in een tentoonstelling in het stadhuis: het stadsarchief belicht een vijftal van de historische figuren op de voorgevel van het stadhuis, selecteerde daarnaast vijf helden uit het recentere Leuvense verleden, en biedt een virtuele presentatie van vijf helden die door Leuvenaars via Facebook werden gesuggereerd. Eén van de vijf nieuwe helden die het stadsarchief uitkoos, is Georges Lemaître. Hij was priester, wetenschapper en hoogleraar aan de universiteit, en bracht in 1958 de eerste computer binnen haar muren. Die zal dank zij het archief Lemaître van de UCL te bezichtigen zijn in de tentoonstelling. Lemaîtres leverde belangrijke wetenschappelijke bijdragen aan de relativiteitstheorie en aan de kosmologie, met zijn hypothese van het uitdijende heelal. Hij kan als de grondlegger van de bigbangtheorie beschouwd worden.

In samenwerking met studenten Culturele Studies van de KU Leuven gaat de Leuvense Gidsenbond op wandel met Pieter Coutereel. Deze 14de-eeuwse Leuvense ‘politicus’ slaagde er hier in om, zelf patriciër, het vertrouwen van de ambachtslieden te winnen en voor hen op te komen. In 1360 verscheurde hij het charter dat bepaalde dat de schepenbank enkel uit patriciërs samengesteld mocht zijn. Zo verdeelde hij de macht onder de ambachtslui en de patriciërs.

In de universiteitsbibliotheek loopt nog steeds de tentoonstelling Ex Cathedra met Leuvense studentencursussen uit de 16de tot de 18de eeuw. Uitzonderlijk kan je ook een kijkje nemen in het digitale labo, en zien hoe kostbare werken gedigitaliseerd en toegankelijk gemaakt worden. Een tweede tentoonstelling toont verrassend heldendom in de eigen geschiedenis van de Leuvense universiteitsbibliotheek.

Nog meer universitaire helden vind je in Histaruz, het historisch archief en museum van UZ Leuven. Naast de merkwaardige en soms onthutsende vaste collectie worden daar enkele ‘niet-alledaagse helden in de Leuvense geneeskunde’ in het licht gezet, zoals Vesalius, zijn 17de-eeuwse collega Philippus Verheyen, en Gerard van der Schueren, die in 1940 de eerste algemene directeur van de universitaire ziekenhuizen werd.

Sociale fotografie vind je dan weer in KADOC: dat toont de bezoeker ontroerende én verontrustende oude en nieuwe foto’s van twaalfjarigen. Het is een leeftijd waarop kinderen – van communicant tot kindsoldaat – zich vaak een held voelen of als held benaderd worden.

In de stedelijke oase van het Groot Begijnhof brengt de Koerier van Navarra een wandelvoordracht over de opstand van enkele Castiliaanse steden tegen de uitbuiting door Karel V, waarin Willem van Croÿ – heer van Chièvres én kanselier van de keizer – een verrassende rol speelde.

De zachtaardige beiaard van het begijnhof bedaart vooraf al de gemoederen met verwijzing naar een ander heldendom: de zeven leden van het scheepsorkest van de Titanic die tot het bittere eind muziek maakten en met het schip ten ondergingen, 100 jaar geleden. Ook de drie andere Leuvense beiaarden laten op Erfgoeddag muziek van de Titanic weerklinken.

Sportimonium eert op Erfgoeddag de Olympische Helden, onder andere met een heldenparcours en een Olympische Wall of Fame van Belgische atleten.

www.erfgoeddag.be

Lees ook: Helden (M/V) met impact: drie professoren over de persoonlijkheden die hen geïnspireerd hebben