Zebravis wijst de weg naar ontwikkeling van nieuwe therapieën voor ALS

Leuvense onderzoekers (VIB / KU Leuven) hebben een nieuw doelwitmolecule geïdentificeerd waarop een toekomstige therapie voor de behandeling van amyotrofe laterale sclerose (ALS) zou kunnen ingrijpen. Ze gebruikten de zebravis als model om te speuren naar genen die een rol spelen bij het ontstaan van deze progressief verlammende aandoening, die tot nog toe volledig onbehandelbaar is. Het onderzoek verschijnt in het toonaangevend tijdschrift Nature Medicine.

Amyotrofe laterale sclerose of ALS

Bij een patiënt met ALS takelen de zenuwcellen die naar de spieren lopen af. Daardoor verliezen de patiënten de controle over hun spieren en geraken ze volledig verlamd, terwijl ze blijven beschikken over hun mentaal vermogen. Van deze ernstige aftakelingsziekte met een enorme medico-sociale impact, blijft het ontstaansmechanisme onopgehelderd. De ziekte is tot nog toe onbehandelbaar.

De zebravis als model

Het onderzoeksteam van Wim Robberecht ontwikkelde een uniek model voor ALS in de zebravis. In dit zebravismodel speuren de wetenschappers naar genen die de ziekte verergeren of beter maken. Annelies Van Hoecke, Wim Robberecht en collega’s identificeerden de receptor EphA4 als genetische factor die het ALS-ziektebeeld bij de zebravis wijzigt. Het uitschakelen van deze receptor bij de dieren leidt tot het verdwijnen van de ziekte, en in muismodellen leidt het blokkeren ervan tot een duidelijke verbetering van de levensverwachting. 

Bovendien toont hun onderzoek aan dat er bij ALS-patiënten een relatie is tussen expressie van de receptor EphA4 en de ernst van de ziekte. ALS-patiënten die deze receptor slechts in beperkte mate tot expressie brengen, ontwikkelen de ziekte pas later en hebben een betere levensverwachting ten opzichte van ALS-patiënten die veel van deze receptor aanmaken. Bovendien vonden ze dat EphA4 verhindert dat zenuwcellen recupereren van schade, en dat net die cellen die erg gevoelig zijn aan ALS veel van deze receptor tot uiting brengen.

Perspectieven

Deze studie is veelbelovend en bewijst dat kleine modelorganismen zoals de zebravis waardevol kunnen zijn in de zoektocht naar een therapie voor ALS. De resultaten tonen ook aan dat moleculen die essentieel zijn voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel een rol kunnen spelen in het ontstaan van neurodegeneratieve aandoeningen op volwassen leeftijd. Verder suggereert de studie dat het blokkeren van EphA4 een invloed heeft op het ziekteverloop van ALS, zodat deze receptor een doelwitmolecule kan zijn voor een toekomstig ALS-geneesmiddel. Er is natuurlijk nog een hele weg af te leggen vooraleer zo’n geneesmiddel bij patiënten kan worden gebruikt.

Iedereen met vragen over dit medisch onderzoek kan terecht op patienteninfo@vib.be

Het onderzoek verschijnt in het toonaangevende tijdschrift 'Nature Medicine' (Van Hoecke A et al., EPHA4 is a disease modifier of amyotrophic lateral sclerosis)