Mobiel leren gaat studenten goed af

Mobiel leren wordt steeds belangrijker voor de jongeren van vandaag. Maar zijn ze ook goed in ‘educatief multitasken’? “Leren via je iPod terwijl je jogt of fietst, gaat verrassend makkelijk”, stelt pedagoge Joke Coens vast.

(c) Joris Snaet
(c) Joris Snaet

Vandaag de dag bevolkt de ‘homo zappiens’ de collegezalen: een generatie jongeren die opgegroeid is met laptop, tablet-pc, gsm en mp3-speler, en die moeiteloos van de ene mobiele informatiebron naar de andere surft.

“Studenten zijn dus niet meer gebonden aan een vaste plaats of tijdstip om te leren”, vertelt Joke Coens. “Het gebruik van mobiele dragers en van weblectures via podcasting neemt met de dag toe, en heeft ook praktische en economische consequenties, nu de collegezalen steeds voller lopen. Maar kan de homo zappiens ook écht ‘educatief multitasken’? Of presteren studenten toch beter als ze rustig aan hun bureau zitten?”

Coens onderzocht het voor haar doctoraat aan KU Leuven Kulak: “Ik liet studenten fysieke bezigheden uitvoeren terwijl ze op hun mp3-speler een leertaak beluisterden of bekeken. In een verkennend testje moesten ze nog moeren en bouten in elkaar vijzen. Nadien testte ik combinaties met ‘echte’ alledaagse bezigheden: wandelen of joggen, autorijden, fietsen op een hometrainer.”

Het mobiel leren bleek in eerste instantie niet veel problemen op te leveren: de studenten die multitaskend leerden, brachten het er niet echt slechter vanaf dan degenen die enkel moesten leren. “Dat verraste me enigszins”, zegt Coens. “Mensen zijn over het algemeen immers helemaal niet zo geweldig in multitasken als we soms denken. Een cognitieve taak succesvol combineren met een andere cognitieve taak – lezen en tv-kijken: dat lukt ons gewoon niet. Onlangs toonde een onderzoek bijvoorbeeld nog aan dat studeren terwijl Facebook aanstaat, enorm drukt op de leerprestaties.”

Automatische piloot

Maar leren combineren met simpele motorische taken lijkt dus al bij al makkelijk te gaan. “Dat wil zeggen: de léértaak – de focus van mijn onderzoek – lijdt er niet echt onder. Toch niet bij het vijzen, het wandelen of het joggen. Maar bij een volgende test bleek het uitvoeren van de motorische taak wel een probleem.”

De studenten moesten van Coens tegelijk een cursus Spaans beluisteren en autorijden in een rijsimulator. Het Spaans ging er alweer vrij vlot in, maar – geen klein detail – de meeste studenten crashten.

“Er was natuurlijk geen ‘echt’ crashgevaar: in realiteit zouden ze eerder het leren verwaarlozen dan zich te pletter te rijden. Maar de conclusie was duidelijk: het ‘educatief multitasken’ heeft zijn grenzen. Wandelen en joggen zijn eenvoudige geautomatiseerde bezigheden waarbij je nauwelijks moet nadenken, autorijden is dat meestal niet. Dat was al vaker gebleken bij gelijkaardig onderzoek naar multitasken: gsm- of gps-gebruik tijdens het autorijden leidt enorm af. In België is handsfree bellen dan wel toegestaan, maar eigenlijk is dat niet zoveel beter dan met de gsm in de hand. Zelfs als je alleen maar een telefoontje verwácht, dwalen je gedachten al af van de baan.”

“Ik heb die voor de hand liggende verklaring – de mate van automatisering – ook apart getest. In een laatste experiment liet ik twee groepen studenten op een fitnessfiets plaatsnemen en tegelijk een weblecture bekijken. De ene groep moest gewoon rustig doorfietsen zonder verdere instructies, de andere werd geacht zijn hartslag steeds tussen bepaalde waarden te houden. Die laatste groep bleek achteraf hele stukken van de les gemist te hebben.”

Cliché

“Mobiel leren kan dus vrij makkelijk – en veilig – als je combineert met een eenvoudige automatische bezigheid: je vertrouwde rondje joggen bijvoorbeeld. Maar ik zou het niet aanraden als je voor die extra taak ook je hersenen nodig hebt. En niet onbelangrijk: het lesmateriaal moet er ook geschikt voor zijn: de studenten die hun hartslag moesten volgen, hadden hele flarden van de les – een klassiek hoorcollege – integraal gemist. De studenten die Spaans leerden in de rijsimulator hadden het makkelijker: die cursus was op maat gemaakt voor de auto, met veel herhaling. Als je dan al eens afgeleid bent door het verkeer, heb je niets cruciaals gemist. Voldoende herhaling is dus nodig als je optimaal mobiel wil leren.”

Wat we toch nog willen weten: scoorden meisjes beter dan jongens in het multitasken? Coens: “Die vraag heb ik véél gekregen. Mijn proefpersonen waren bijna uitsluitend meisjes, dus ik kan er zelf niets over zeggen. Maar dat meisjes over het algemeen beter zouden zijn in multitasken, is een cliché dat niet klopt. Onderzoek heeft het in elk geval nog nooit echt bevestigd.”

Wouter Verbeylen

Een overzicht van alle actuele doctoraatsverdedigingen vindt u op www.kuleuven.be/doctoraatsverdediging