Europa ziet meer bos door de bomen

“Wereldwijd bekeken is er nog altijd sprake van ontbossing, maar die gaat elk jaar trager.” Dat zegt bio-ingenieur Steven Vanonckelen, die voor zijn doctoraat aan de Afdeling Geografie de bossen van de Roemeense Karpaten in kaart bracht. Daar neemt het bosgebied verrassend genoeg zelfs toe. Maar er zijn ook kanttekeningen bij het goede nieuws.

© ingezonden
Een voorbeeld van de grootschalige kappingen in de Roemeense Karpaten die Steven Vanonckelen met zijn collega's bezocht.
© ingezonden

De Karpaten vormen een bosrijke bergketen die zich uitstrekt over Oost-Europa. Het grootste deel ligt in Roemenië, en daar trok Steven Vanonckelen verschillende keren naartoe. “In die bergen vind je nog stukken oerbos: ongerepte bossen waar je op beren, wolven en lynxen kan botsen. Het verschil met de bewoonde wereld, de hoofdstad Boekarest bijvoorbeeld, is enorm. Met de val van het communisme is het landgebruik in Roemenië sterk veranderd: het land dat in handen was van de staat werd geprivatiseerd. Toen is er veel bos gekapt: er heerste een economische crisis en de mensen waren ook bang dat de bossen opnieuw genationaliseerd zouden worden.”

De monitoring van bossen gebeurt met satellietbeelden, maar dat brengt een aantal problemen met zich mee: “In berggebieden heb je door de stand van de zon altijd één onderbelichte flank. Bovendien kan het weer ook roet in het eten gooien met wolken, nevel en mist. Je moet de satellietbeelden daarvoor dus corrigeren. In de Roemeense Karpaten zijn we meermaals met een huurwagen naar afgelegen gebieden getrokken om gps-punten te registreren en te noteren om welk type bos het daar ging, zoals een loofbos of naaldbos. Daardoor kan je vergelijken met satellietbeelden en de correctiemethodes perfectioneren. ”

Verplicht herbebossen

Vanonckelen analyseerde satellietbeelden van de periode tussen 1985 en 2010. “Misschien verrassend voor het brede publiek, maar we stelden een lichte toename vast van de bossen in de Karpaten. Dat valt onder andere te verklaren door een wet die verplicht te herbebossen als de natuur zich na twee jaar niet spontaan herstelt. Bovendien is er na de val van het communisme veel landbouwgebied verdwenen: het land werd verlaten en de natuur kon het opnieuw overnemen. Op zich dus positief nieuws voor de bossen, al moet er wel een kanttekening bij gemaakt worden: met satellietbeelden is het moeilijk om in kaart te brengen of er oerbossen gekapt zijn en later weer herbebost. Als dat zo is, is de ecologische waarde van die oerbossen verloren.”

“Niet alleen in Roemenië, maar in heel Europa zien we een toename van bossen. We zijn andere energiebronnen dan hout gaan gebruiken en bossen worden meer en meer beschermd. Onze landbouw is ook intensiever geworden, waardoor we er minder plaats voor nodig hebben. Maar we moeten wel eerlijk zijn: wij importeren hout uit andere delen van de wereld, zoals Brazilië en Oeganda. In die landen daalt het bosbestand nog steeds. Wereldwijd bekeken is er nog altijd sprake van ontbossing, al gaat die ontbossing elk jaar trager.”

Verzoenen

In België is een uitbreiding van het bosgebied moeilijk: “Onder andere omdat je concurreert met woongebieden. Je kan wel het bestaande bos goed beheren door de verschillende bestemmingen – recreatie, kappen of beschermen – goed te verzoenen. Daarnaast moet je ook investeren in bossen in andere landen; anders betekent houtimport in feite een verplaatsing van ons probleem.”

Ondertussen blijft de enthousiaste Vanonckelen professioneel bezig met bossen: “Ik werk nu voor het Agentschap Natuur en Bos. Mijn dagelijkse werkterrein is het Zoniënwoud: dat bos wordt door verschillende wegen en spoorwegen doorkruist. We willen het ontsnipperen voor dieren door middel van een ecoduct, boombruggen en ecotunnels. Je kan niet alles veranderen, maar wel kleine stapjes zetten.”

Ilse Frederickx

© Joris Snaet
© Joris Snaet