Archeologen opgeschrikt door aardbeving: is de ‘Sagalassosbreuk’ weer actief?

Op 24 augustus werd het archeologische team in Sagalassos, in het zuidwesten van Turkije, opgeschrikt door een aardbeving. Niemand raakte gewond en de schade op de site is beperkt. De aardbeving lijkt het vermoeden te bevestigen dat er door Sagalassos een actieve breuk loopt, die ook de verwoestingen in de antieke stad zou kunnen verklaren.

© Bruno Vandermeulen
De bergwand, die hoog boven Sagalassos uittorent, is de landschappelijke uitdrukking van een tektonische breuk. Alles wijst erop dat een of meerdere zware aardbevingen op deze breuk wel eens verantwoordelijk zou kunnen zijn voor de verwoestingen in de antieke stad.
© Bruno Vandermeulen

“Twee kort op elkaar volgende harde schokgolven, waarbij de tweede vergezeld ging van een soort van groot ontploffingsgeluid”, zo beschrijft professor Jeroen Poblome de aardbeving op de website van Sagalassos. “Erna volgende een reeks van naschokken die steeds minder voelbaar waren. 5.2 op de schaal van Richter, berichten de geologen van de ploeg ons vanuit Leuven, waarbij het blijkbaar de breuklijn van Sagalassos zelf is die bewogen heeft. Iedereen in het dorp en van de ploeg is er gelukkig met de schrik vanaf gekomen.”

“Er bleek geen schade te zijn, en ook bij daglicht konden we geen calamiteiten vaststellen op de site. Enkel het water van het laat-Hellenistische brongebouw, waar heel de ploeg van drinkt en mee werkt, is sterk vertroebeld. Dan maar de auto volgeladen met flessenwater om op alle werven te gaan verdelen. Het ontberen van drinkwater zal in de oudheid weliswaar meer effect gehad hebben, zelfs al was er geen schade aan lijf, leden of gebouwen en huizen.”

“Hiermee wordt eindelijk ons vermoeden bevestigd: door Sagalassos loopt een ‘actieve’ breuk, die ook in lang vervlogen tijden het leven in de antieke stad heeft getekend”, zegt geoloog Manuel Sintubin in een bijdrage op KU Leuven Blogt. “Rond 2000 startten we onze multidisciplinaire zoektocht naar die veronderstelde breuk. Wat bleek? De bergwand, die hoog boven Sagalassos uittorent, is de landschappelijke uitdrukking van een tektonische breuk. Ook door de antieke stad lopen vertakkingen van deze breuk. Alles wees erop dat een of meerdere zware aardbevingen op deze breuk wel eens verantwoordelijk zou kunnen zijn voor de verwoestingen in de antieke stad. We doopten deze breuk dan ook de Sagalassosbreuk.” 

“Door te veronderstellen dat de Sagalassosbreuk mogelijk in de 6de en 7de eeuw AD verwoestend had uitgehaald, hadden we ook een nieuwe, tot op heden ongekende, ‘actieve’ breuk ontdekt, wat heel wat implicaties heeft voor het correct inschatten van het aardbevingsgevaar in de regio. Maar het bleef natuurlijk bij een veronderstelling … tot vorige zondag. Toen ik  het epicentrum van de aardbeving intekende op ons kaartje van het verloop van de Sagalassobreuk, kon ik mijn ogen niet geloven. Deze aardbeving, met een aardbevingshaard op ongeveer 7 km diepte, heeft zich zeer waarschijnlijk voorgedaan op ‘onze’ Sagalassosbreuk.”

Bovendien blijkt nu uit de analyse van de aardbevingsgolven dat de aardbeving veroorzaakt is door een afschuivingsbeweging op de breuk. Ook dat komt overeen met wat het geologisch onderzoek voordien wist te zeggen over de Sagalassosbreuk. 

Lees ook: Archeologische vondsten werpen nieuw licht op eetcultuur en verenigingsleven in Romeinse tijd

© KU Leuven - Rob Stevens
Op dit digitaal hoogtemodel van de regio rond Sagalassos is de breuklijn aangeduid met een rode stippellijn, en het epicentrum van de recente aardbeving met een rode cirkel.
© KU Leuven - Rob Stevens