Klimaatverandering versterkt ravijnerosie, ook in België

Ravijnerosie – het uitschuren van kanalen door stromend water – kan grote schade aanrichten aan akkers, wegen en gebouwen. De plotselinge uitbreiding van ravijnen eist soms zelfs mensenlevens. Onderzoekers van de KU Leuven hebben nu voor het eerst een wereldwijd verband aangetoond tussen hevige regenval en de snelheid waarmee ravijnen zich uitbreiden. Met de verwachte klimaatverandering kan deze uitbreidingssnelheid tot drie keer groter worden.

© Matthias Vanmaercke
"In een tropische omgeving kan een ravijn soms door één bui tot honderd meter langer worden, wat ernstige gevolgen kan hebben in bewoonde gebieden", zegt onderzoeker Matthias Vanmaercke. Op de foto een ravijn in de Congolese stad Mbuji-Mayi.
© Matthias Vanmaercke

Onderzoekers Matthias Vanmaercke en Jean Poesen van de Afdeling Geografie en Toerisme verzamelden en analyseerden met een internationaal team metingen uit 26 landen van over de hele wereld. Uit hun resultaten blijkt dat regenval een veel grotere invloed heeft op ravijnerosie dan gedacht. Matthias Vanmaercke: “We wisten al dat bestaande ravijnen tijdens hevige regenbuien plots sterk kunnen uitbreiden. In een tropische omgeving kan een ravijn soms door één bui tot honderd meter langer worden, wat ernstige gevolgen kan hebben in bewoonde gebieden. Hier kunnen we nu voor het eerst cijfers op kleven. Uit een model dat we ontwikkelden blijkt dat zelfs een relatief beperkte toename in regenintensiteit grote gevolgen kan hebben, en dat ravijnen in sommige gebieden tot drie maal zo snel zullen uitbreiden."

Dat brengt uiteraard uitdagingen met zich mee. “Ook in ons land is dat het geval”, zegt Matthias Vanmaercke. “Een breed aanvaarde klimaatprojectie voorspelt dat de regenintensiteit in België tegen 2060 met 10 tot 15% zal toenemen. Volgens onze voorspellingen betekent dit dat het jaarlijkse bodemverlies door ravijnerosie kan verdubbelen.” Dit zou niet alleen nadelig zijn voor de landbouw, maar kan ook problemen als modderoverlast met zich meebrengen. Het fenomeen doet zich nu vooral voor in de leemstreek, een erosiegevoelige regio.

Dit onderzoek betekent een belangrijke stap vooruit in onze kennis over ravijnsystemen. Het opgestelde model en de verzamelde gegevens zullen het mogelijk maken om de uitbreiding van ravijnen beter te voorspellen. Zo kunnen ook meer gerichte maatregelen genomen worden.