Agressieve vorm van bloedkanker gelinkt aan defecten in de eiwitproductie van de cel

Bij 20 tot 40 procent van de patiënten met multipel myeloom – een vorm van bloedkanker – is er een defect in het ribosoom, het eiwitfabriekje van de cel. Deze patiënten hebben een slechtere prognose dan patiënten met een intact ribosoom, maar reageren wel beter op een al bestaand geneesmiddel. Dat blijkt uit onderzoek van het Leuvense Laboratorium voor Ziektemechanismen in Kanker onder leiding van professor Kim De Keersmaecker.

© Shutterstock
Multipel myeloom is een bloedkanker waarbij de plasmacellen in het beenmerg op een kwaadaardige manier beginnen te woekeren.
© Shutterstock
Multipel myeloom (MM, ook wel de ziekte van Kahler genoemd) is een bloedkanker waarbij de plasmacellen in het beenmerg op een kwaadaardige manier beginnen te woekeren. MM is ongeneeslijk en komt vooral voor bij oudere mensen. Er bestaan verschillende behandelingen die de ziekte tijdelijk onderdrukken, maar de uitdaging is te bepalen op welke therapie de patiënt het beste zal reageren.

Doctoraatsstudent Isabel Hofman vond defecten in het ribosoom van MM-patiënten. “Het ribosoom is het eiwitfabriekje van een cel. Bij deze kanker zien we dat er een stukje van het ribosoom minder aangemaakt wordt bij 20 tot 40 procent van de patiënten, afhankelijk van de agressiviteit van de kanker. We vermoeden dat er wel nog eiwitproductie is in de cellen, maar dat het evenwicht subtiel verstoord is. We stelden alleszins vast dat die mensen een slechtere prognose hebben dan MM-patiënten met een intact ribosoom”, legt De Keersmaecker uit.

Eén van de mogelijke behandelingen bij MM is het gebruik van proteasoom-inhibitoren. “Het proteasoom is de eiwitafbraakmachine in een cel, en er bestaat een klasse geneesmiddelen, zoals Bortezomib, die de werking daarvan blokkeren. Hoe de defecten in het ribosoom het proteasoom beïnvloeden, weten we nog niet precies. Maar we ontdekten dat de patiënten met een defect ribosoom beter reageren op Bortezomib. Met andere woorden, hun slechtere prognose kan worden opgeheven met dit geneesmiddel. Op basis van deze bevindingen kunnen we nu testen ontwikkelen om defecten in het ribosoom te identificeren en zo te bepalen welke therapie bij hen het meest effectief zal zijn.”

Dat kanker te maken heeft met defecten in het ribosoom, is een vrij nieuw concept in de wetenschap. “Een paar jaren geleden hadden we al foutjes in het ribosoom vastgesteld bij acute lymfatische leukemie, maar we zien het nu dus ook bij MM. Hoogstwaarschijnlijk zal dat ook bij andere kankers het geval zijn. In verder onderzoek willen we nog te weten komen bij welke kankers, hoe de link tussen ribosoom en proteasoom juist werkt, en wat de mogelijkheden zijn van geneesmiddelen die op het ribosoom zelf inwerken.”

Ilse Frederickx

© KU Leuven - Rob Stevens
Professor Kim De Keersmaecker in het labo: "Op basis van onze bevindingen kunnen we nu testen ontwikkelen om defecten in het ribosoom te identificeren en zo te bepalen welke therapie bij deze patiënten het meest effectief zal zijn.”
© KU Leuven - Rob Stevens