Wetenschapster maakt stripverhaal over virussen en vaccins

Nadat ze een doctoraat in de virologie behaalde, ging Susan Nasif aan de slag als striptekenaar. “Een opvallende carrièreswitch, maar wel één die het beste van twee werelden combineert”, zegt ze. Haar eerste worp, The Adventures of the Regatjes, is een educatief stripverhaal over virussen en het belang van vaccins. “Ik wil bewijzen dat wetenschap niet saai hoeft te zijn.”

© KU Leuven - Rob Stevens
Susan Nasif: “Al op mijn achtste maakte ik mijn eerste stripverhaaltjes, gebaseerd op de sciencefictionverhalen van Jules Verne.”
© KU Leuven - Rob Stevens
“De combinatie van kunst en wetenschap heeft me altijd geboeid”, zegt viroloog Susan Nasif. “Al op mijn achtste maakte ik mijn eerste stripverhaaltjes, gebaseerd op de sciencefictionverhalen van Jules Verne. Na de middelbare school wilde ik graag een kunstopleiding volgen, maar dat zagen mijn ouders niet zitten. Ze hadden schrik dat ik er de kost niet mee zou verdienen. ‘Van Gogh was één van de beste kunstenaars ooit’, zeiden ze. ‘Maar hij heeft nooit iets verkocht.’ (lacht)”

Toch is haar drang om te tekenen nooit weggegaan. “Tijdens mijn studie virologie kreeg ik het idee om wat ik leerde in een stripverhaal te gieten. Ik merkte dat het niet altijd even makkelijk was de virussen, met hun verschillende vormen en genetisch materiaal, uit elkaar te houden. Dat wilde ik makkelijker maken voor jongeren en toekomstige studenten. In de strip heb ik van elk virus een herkenbaar personage gemaakt, gebaseerd op microscopische beelden. Op die manier kunnen lezers de ‘leerstof ’ sneller verwerken.

De pokken gepest

In The Adventures of the Regatjes nemen drie virologen het op tegen een groep kwaadaardige virussen die het plan hebben opgevat om vaccins uit de wereld te helpen. Wie goed kijkt, herkent in deze drie helden ongetwijfeld enkele bekende gezichten van het Rega-Instituut.

“Voor mijn doctoraat werkte ik samen met professoren Johan Neyts, Marc Van Ranst en Ghislain Opdenakker. Toen het idee ontstond om virologen op te voeren als superhelden, hoefde ik niet ver te zoeken (lacht). Ook in het echte leven beschouw ik virologen als helden. Elke dag redden ze levens met het onderzoek dat ze voeren.”

De voornaamste vijand van de ‘Regatjes’ is Hivi, het hiv-virus dat een dictatoriaal bewind voert over de andere virussen. Het kneusje van de groep is Pox, het pokkenvirus dat met behulp van vaccins volledig werd uitgeroeid en daarom voortdurend wordt gepest.

“Ik heb geprobeerd om humor in de verhaallijn te verwerken, maar zorg er tegelijk voor dat alles wetenschappelijk correct is. Ik geef heel wat informatie mee over de werking van het lichaam en de geschiedenis van de virologie. Bovendien hamer ik op het belang van vaccins en tracht ik de onwetendheid erover de wereld uit te helpen. Nog te veel mensen denken dat vaccins gevaarlijk zijn, of meer nadelen dan voordelen hebben. Terwijl ze juist het belangrijkste wapen zijn tegen virussen.”

KU Leuven-sticker

The Adventures of the Regatjes is het eerste luik van wat een twaalfdelige strip­reeks over virussen moet worden, zegt Nasif. “Maar ik werk ook nog aan andere projecten, waaronder een maandelijkse comic over nieuw verschenen onderzoek. Dat is erg intensief werk: elke week lees ik artikels in wetenschappelijke tijdschriften, verzin een verhaallijn en teken het geheel uit. Omdat ik dat alles niet alleen kan bolwerken, kan ik rekenen op de hulp van twee illustratoren en een redacteur. ”

Daarnaast werkt Nasif ook aan animatieversies van haar stripverhalen. “Zo hoop ik een nog groter publiek te bereiken. Momenteel onderhandel ik met verschillende tv-stations, in de hoop dat zij er iets in zien en voor de financiering kunnen zorgen. Mijn grote droom is dat de comics en animatiefilms een KU Leuven-sticker meekrijgen en door de studenten gebruikt worden. Vanuit de universiteit kan je er zelfs onderzoek aan verbinden en bekijken of comics echt nut hebben als lesmateriaal.”

Of ze ooit zelf nog aan de slag wil als onderzoeker? “Nee, mijn grote liefde blijft striptekenen met een wetenschappelijke achtergrond en ik ben vastbesloten mijn droom na te streven. Wat ik wil aantonen met mijn comics? Dat wetenschap niet saai hoeft te zijn.”

Klik hier voor meer informatie over de comics en animatiefilms van Susan Nasif.

Pieter-Jan Borgelioen

 

"Eindelijk échte waardering van de kleinkinderen"

In The Adventures of the Regatjes nemen Rega-professoren Marc Van Ranst, Johan Neyts en Ghislain Opdenakker (zie tekening hierboven en foto hieronder) het als superhelden op tegen kwaadaardige virussen. Dat doen ze ook in het echte leven: door toponderzoek te voeren en nieuwe vaccins te ontwikkelen.

“Weer iets dat ik van mijn bucket list kan schrappen”, lacht professor Van Ranst wanneer we hem vragen hoe het voelt om vereeuwigd te zijn als stripfiguur. ”En bovenal leuk voor onze kinderen en kleinkinderen”, vullen Neyts en Opdenakker aan. “Je kan jarenlang fantastische wetenschap bedrijven, maar pas als je meespeelt in een strip, beginnen ze je werk echt te waarderen (lacht).”

In het stripverhaal zijn jullie superhelden die virussen te lijf gaan. Hoe bestrijd je die in het echt?

Opdenakker: “We doen onderzoek naar antivirale middelen of antibiotica die virussen tegenhouden en de groei van bacteriën stoppen. Maar het is nog belangrijker om ervoor te zorgen dat ze de kans niet krijgen om de mens te infecteren en ziekten te veroorzaken. Daarom werken we preventief en trachten we vaccins te ontwikkelen.”

Neyts: “Dankzij vaccins is het pokkenvirus uitgeroeid en zijn heel wat andere gevaarlijke virusziekten zoals polio, bof of de mazelen sterk teruggedrongen. Tegen hiv, het virus dat sedert zijn ontdekking in 1983 al meer dan 35 miljoen mensenlevens eiste, bestaat helaas nog geen vaccin. Maar we hebben hier in het Rega-instituut wel een belangrijk antiviraal middel ontwikkeld tegen hiv, dat wereldwijd met succes gebruikt wordt.”

Ondanks het belang van vaccinatie zijn er ook tegenstanders …

Van Ranst: “En die opereren veelal uit onwetendheid. Het protest komt vanuit verschillende hoeken en bestaat eigenlijk al vanaf het moment dat men met vaccinatie is begonnen. Vaak speelt religie een rol: voor heel wat gelovigen is vaccineren tegen de wil van God. Daarom leeft die anti-vaccinatiebeweging zo erg in de VS, een heel religieus land. Maar ook dichter bij huis, in de Nederlandse ‘Biblebelt’ is men om die reden erg tegen vaccineren.”

Neyts: “Ze beroepen zich vaak op totaal foute, onwetenschappelijke beweringen. Zo publiceerde de Britse arts Andrew Wakefield in 1998 een artikel waarin hij beweerde dat een vaccinatie tegen mazelen, bof en rode hond de oorzaak zou zijn van autisme bij kinderen. Achteraf bleek dat Wakefield de resultaten van zijn studie had verzonnen en dat er totaal geen verband bestaat tussen autisme en vaccinatie. Toch blijft de anti-vaccinatiebeweging die studie als argument gebruiken.”

Van Ranst: “Ook het winstbejag van farmaceutische bedrijven wordt weleens als argument opgevoerd. Natuurlijk zorgen die bedrijven ervoor dat ze winst maken en moet je ze voldoende controleren, maar ze drijven hun handel doorgaans wel op een menselijke manier. Als wij in het Westen tien euro betalen voor een vaccin, kunnen de bedrijven hier hun winst maken en ervoor zorgen dat men vaccins in de derde wereld tegen productieprijzen kan verkrijgen. Onrechtstreeks doen ze dus aan ontwikkelingssamenwerking.”

Opdenakker: “Bovendien blijkt dat elke euro die we investeren in vaccins ons twintig euro aan behandelingen van ziektes uitspaart. Ook hier in het Westen.”

Kan de comic van Susan Nasif helpen bij bewustmaking over vaccins?

Opdenakker: “Dat denk ik wel. Heel wat jonge ouders hebben geen mazelen of rode hond meer gehad dankzij vaccinatie. Ze beseffen soms niet wat hen bespaard is gebleven, maar moeten wel beslissen of hun kinderen worden gevaccineerd of niet. Met een stripverhaal kan Susan alvast de kinderen aanspreken.”

Van Ranst: “Ze kan bovendien rekenen op veel geloofwaardigheid binnen de wetenschappelijke wereld, omdat ze haar tekentalent heeft gecombineerd met een achtergrond in de virologie. Dat is een unieke combinatie en een grote troef.”

© KU Leuven - Rob Stevens
Marc Van Ranst, Johan Neyts en Ghislain Opdenakker: vereeuwigd door striptekenaar Susan Nasif en – met een knipoog naar de strip – door onze fotograaf. “Weer iets dat we van onze bucket list kunnen schrappen.”
© KU Leuven - Rob Stevens