Veelbelovend doelwit ontdekt in strijd tegen specifieke vorm parkinson

Een onderzoeksteam onder leiding van professor Patrik Verstreken heeft een belangrijke stap gezet in het onderzoek naar een specifieke vorm van de ziekte van Parkinson die al op jonge leeftijd optreedt. Door een specifiek eiwit te blokkeren, verandert de opbouw van de mitochondriën – de energiecentrales – van hersencellen. En dat heeft een positief effect op de typische Parkinsonsymptomen. Die aanpak is alvast goed nieuws voor de zoektocht naar nieuwe en betere medicijnen tegen de ziekte. 

© Patrik Verstreken
Een vermindering van het eiwit FASN compenseert het genetisch defect in de mitochondriën, wat een positief effect heeft op Parkinsonsymptomen.
© Patrik Verstreken
Wereldwijd zijn ongeveer 10 miljoen mensen getroffen door de ziekte van Parkinson. Een kleine groep daarvan krijgt de ziekte al voor hun veertigste. De precieze oorzaken zijn nog niet helemaal bekend, maar het gaat waarschijnlijk om een combinatie van erfelijke-en omgevingsfactoren. Bij de erfelijke vorm van de ziekte veroorzaakt een genetische mutatie veranderingen aan de mitochondriën in hersencellen. Daardoor sterven deze cellen langzaam af. 

Het internationale onderzoeksteam van professor Patrik Verstreken (KU Leuven-VIB), met Belgische, Duitse en Portugese wetenschappers, zag dat een vermindering van het eiwit FASN het genetisch defect in de mitochondriën compenseert. “Er bestaan al medicijnen die FASN kunnen blokkeren", zegt professor Verstreken. "Dit eiwit speelt namelijk ook een rol in kankeronderzoek en -behandeling. Die medicijnen zijn al vaak gebruikt in klinische studies. Dankzij dit onderzoek kunnen we ze nu ook testen in de context van Parkinson.”

Onverwachte effecten

Tijdens de studie deden de onderzoekers testen op fruitvliegen en cellen van muizen en mensen. In alle gevallen had FASN een grote invloed op de mitochondriën.

“Het genetisch defect in Parkinson vermindert het aantal lipiden of vetten in de mitochondriën", zegt professor Verstreken. "Dat FASN, een eiwit dat zich niet binnen die mitochondriën bevindt, dat defect kan beïnvloeden, was een verrassing. Door FASN te blokkeren, werden opnieuw meer van die lipiden aangemaakt. En dat ging de afbraak van de hersencellen tegen."

Dit onderzoek is een essentiële eerste stap, maar in vervolgstudies zal het team van professor Verstreken nog enkele belangrijke vragen uitgebreider bestuderen. “Voor we nieuwe therapieën kunnen ontwikkelen, zullen we de link tussen lipiden en de vroege vorm van Parkinson duidelijk in kaart brengen. Bovendien hebben we nu wel het positieve effect van lipiden op mitochondriën van menselijke cellen aangetoond, maar in een volgende fase moeten we die link ook op deze Parkinsonpatiënten testen.”

Klik hier voor het wetenschappelijke artikel in Journal of Cell Biology.