Intact Egyptisch graf uit Eerste Tussenperiode blootgelegd

In een Egyptische rotsschacht van meer dan drie meter diep konden professor Harco Willems en Marleen De Meyer hun ogen niet geloven. De Leuvense egyptologen ontdekten een graf uit 2050 vóór Christus met een intacte kist, mummie en verschillende houten voorwerpen. Gave ontdekkingen uit die periode zijn zeldzaam en dateren meestal uit lang vervlogen tijden. “Dit ken ik alleen uit de boekjes.”

Henu, zo heette de Egyptenaar wiens mummie na meer dan vierduizend jaar uit zijn laatste rustplaats is gehaald. Zijn kist was begraven in een rotsgraf op de zuidheuvel van de archeologische site Deir al-Barsja, waar de K.U.Leuven sinds 2002 opgravingen verricht onder leiding van egyptoloog Harco Willems. “Het is een gebied van veertig km2 tussen Luxor en Caïro met uitgestrekte grafvelden. Rond 1900 was het een beroemde site maar sindsdien heeft er vreemd genoeg niemand meer naar omgekeken. Dat geldt zeker voor de zuidheuvel. De zichtbare graven zijn daar meestal beschadigd, maar het gebied is een echt terra incognita.”
Dat weet ook Marleen De Meyer, doctorandus egyptologie, die net terug is van twee maanden graven. “Door het werk op de noordheuvel begonnen we pas in 2004 de maagdelijke zuidheuvel te exploreren.” Die levert nu deze schitterende vondst op. “Het zijn hiërogliefen die ons op het spoor gezet hebben. Op het terrein bevinden zich vooral in de rotsen uitgekapte graven uit het Oude Rijk, rond 2200 voor Christus. In negen daarvan heeft de provinciegouverneur Djehutinakht honderdvijftig jaar later restauratieteksten aangebracht, waarin hij zegt dat hij de vervallen graven van zijn voorouders heeft hersteld. Dankzij Henu’s graf, dat dateert uit de tijd van Djehutinakht, weten we wat hij daarmee bedoelde. We hebben voor het eerst bewijzen dat de graven toen zijn hergebruikt, een grote verrassing.”

De eerste in 4000 jaar
De stoffige bergen hadden al eerder een intact graf prijsgegeven maar dat was door natuurlijke omstandigheden vergaan. Willems: “Ik zal onze geluksdag niet snel vergeten. Marleen liet me via de walkietalkie weten dat ik beter kon komen kijken. Ik vloekte want ik had net de andere berg bedwongen en moest helemaal terug. Maar ter plaatse besefte ik al snel dat het een ontdekking was die ik alleen uit de boekjes kende.”
De Meyer: “De grafkamer van Henu was afgesloten met een muurtje onderaan een verticale schacht van meer dan drie meter diep. De steriele schachtvulling zag er veelbelovend uit maar het was pas toen er een gat tevoorschijn kwam dat ik de grafkamer in kon kijken. Die was, op enkele spinnenwebben na, perfect. Ik tuurde naar binnen en stond oog in oog met het intacte beeld van Henu. Het was de gewoonte houten beelden in het graf te stoppen. We vonden sandalen, beeldjes van vrouwen die graan malen, bier maken, mannen die leemtichels leggen en zelfs een meterlange boot met roeiriemen. Alles is zo goed bewaard dat het leek alsof het er pas was gezet. Het is een onbeschrijfelijk gevoel dat je de eerste bent in vierduizend jaar die binnenkijkt. Daar doe je het voor als archeoloog!” Willems: “Dagenlang heb ik de grijns niet van haar gezicht kunnen krijgen.”
In de kist lag Henu’s mummie, waarvan alleen de buitenste lagen wat zijn aangevreten door insecten. Willems: “Een intacte mummie uit de Eerste Tussenperiode is heel zeldzaam. Zulke vondsten zijn meestal honderd jaar oud.” De Meyer: “We hebben onze brancard gebruikt om Henu de berg af te dragen. Hij heeft onderdak gekregen in ons onderzoekshuis op de site, waar we ook de andere objecten in kaart hebben gebracht. Mijn onderzoek over de teksten is afgerond; Henu is de kers op de taart. We hopen dat het materiaal zal worden tentoongesteld in een museum, zoals we het in de grafkamer hebben gevonden.”
De ontdekking dateert al van 16 maart jl. maar omdat de Egyptenaren de primeur willen, was het wachten om het nieuws in de Belgische pers te brengen. Willems: “Als je het nieuws te vroeg verspreidt, kan dat je de toestemming voor de missie kosten. Een draconische straf want de site heeft nog een enorm potentieel. Op de laatste dag van onze opgravingen hebben we aan de andere kant van de heuvel nieuwe schachten blootgelegd. Henu is niet de laatste ontdekking!”

Op 19 juni geeft professor Willems een voordracht over de recente ontdekking.
http://www.arts.kuleuven.be/egyptology/Henu_lezing.htm