Fruitvlieg opent perspectieven voor behandeling zenuwletsels

VIB-wetenschappers verbonden aan de K.U.Leuven zijn er in geslaagd met behulp van de fruitvlieg een eenvoudig model te ontwikkelen dat de studie van beschadigd hersenweefsel mogelijk maakt. Het onderzoek biedt perspectieven voor patiënten met totnogtoe onomkeerbare zenuwletsels.

Jaarlijks worden één miljoen Europeanen geconfronteerd met letsels van de hersenen of het ruggenmerg, meestal als gevolg van een verkeersongeval. Deze patiënten zijn vaak blijvend geheel of gedeeltelijk verlamd aangezien de zenuwen in beschadigd ruggenmerg niet of nauwelijks te herstellen zijn. VIB-wetenschappers verbonden aan de K.U.Leuven zijn er in geslaagd een techniek te ontwikkelen die het mogelijk maakt fruitvlieghersenen gedurende een langere periode in vitro in leven te houden. Dat maakt het mogelijk om met behulp van microchirurgie letsels toe te brengen aan bepaalde zenuwbanen en die vervolgens te bestuderen.

De Drosophila melanogaster of fruitvlieg fungeert vanwege de grote – 60% – genetische gelijkenis met de mens al langer als modelorganisme, zowel bij het ontrafelen van neurologische processen als voor de studie van bepaalde neurodegeneratieve ziektes zoals de ziekte van Alzheimer. De fruitvlieg is een goedkoop, gebruiksvriendelijk model dat snelle, grootschalige genetische analyses mogelijk maakt. Voor de studie van letsels aan het zenuwstelsel deed men tot voor kort echter alleen beroep op modelorganismen die behoren tot de gewervelde dieren, zoals de muis. Fruitvlieghersenen zijn immers moeilijk toegankelijk door hun extern skelet en laten daardoor reproduceerbare, fysieke manipulaties op de levende hersenen niet toe. Derya Ayaz, Maarten Leyssen en collega’s ontwikkelden – onder leiding van VIB-onderzoeker Bassem Hassan en in samenwerking met buitenlandse experts – echter een nieuwe techniek waarbij volledige fruitvlieghersenen in cultuur kunnen worden overgebracht. Daardoor wordt het mogelijk om levende fruitvlieghersenen te manipuleren en op te volgen.

De onderzoekers bestudeerden het nieuwe model om te onderzoeken welke moleculaire processen het herstel van beschadigde zenuwbanen zouden kunnen stimuleren. Die zouden de basis kunnen vormen voor nieuwe behandelingen bij
patiënten met een totnogtoe onherstelbaar zenuwletsel. Ze toonden alvast aan dat activatie van een bepaalde signaalweg het herstel van zenuwbanen positief beïnvloedt.