Tentoonstelling Fotograferen in verwondering. Missionarissen in China

KADOC toont binnenkort de bijzondere fototentoonstelling ‘Fotograferen in verwondering. Missionarissen in China’. Onder het thema ‘China en de wereld’ is de expo opgenomen in het officiële programma van Europalia China.

Op 29 oktober opent in het KADOC de fototentoonstelling ‘Fotograferen in verwondering. Missionarissen in China’. De expo toont driehonderd authentieke zwart-witfoto’s met een zeldzame documentaire waarde. Ze werden genomen door Belgische missionarissen die op missie gingen in de verste uithoeken van China.

Uit het gigantische archief van KADOC selecteerde fotografierecensent en curator Johan De Vos driehonderd foto’s. “Het KADOC heeft een schat aan oude foto’s, zo’n tienduizend”, aldus Johan De Vos. “De meeste daarvan zijn in het begin van de twintigste eeuw gemaakt door missionarissen van verschillende ordes. Europalia China was een goede gelegenheid om het archief te ontsluiten.”

De foto’s die de missionarissen in China namen, dienden verschillende doelen. In de eerste plaats werden ze gemaakt in functie van hun werk. “Op de foto’s tonen ze hun realisaties: leerlingen die ze onderwezen hebben en ziekenhuizen, kerken en scholen die ze gebouwd hebben.” Soms werden zulke foto’s zelfs getoond in zogenaamde missietentoonstellingen om geld in te zamelen. “Maar ze maakten ook vaak foto’s om naar huis te sturen. Gelukkig zijn de beelden door de ordes zeer goed bewaard en voorzien van commentaar.”

De Belgische missionarissen werden naar Azië gestuurd met het doel zieltjes te winnen. “Veel missionarissen waren nauwelijks voorbereid op hun taak. Van de kerk kregen ze specifieke orders, maar die strookten soms niet met wat ze daar in de realiteit tegenkwamen. Plots werden ze geconfronteerd met oorlog en armoede. Een aantal foto’s is dan ook zeer gruwelijk. Sommige missionarissen namen foto’s van verminkte lijken.”

Visuele poëzie

De tentoonstelling is opgebouwd in tien thema’s. “Ik wilde van elk aspect van China foto’s tonen: kinderen, paters, portretten, straattaferelen, onheil, architectuur, groepen, dood, ambachten en natuurlandschappen.” De expo toont dus aan hoe veelzijdig China is. “Ik wilde geen algemeenheden over het land laten zien. Elke foto is iets aparts en gaat een relatie aan met de kijker. Bovendien vertelt elke foto een eigen verhaal. Zo is het tentoonstellingsbeeld een portret van een religieuze vrouw. In haar gezicht zie je zó veel, meer dan je in een dik boek zou kunnen beschrijven. Het zijn geen simpele foto’s omdat er zo veel op te zien is. Als je goed kijkt tenminste.”

Zo haalt De Vos een foto aan waarop een ingestort huis staat. “Er zijn zeven mensen in beeld: drie op het ingestorte dak, vier aan wal. Iedereen kijkt in de richting van de fotograaf, die hoog en droog staat. Het is niet de foto die hen interesseert, ze willen vooral een veilige plek, de plek van de fotograaf. Waarom maakt de fotograaf nog foto’s? Waarom helpt hij niet mee? Deze foto vind ik heel mooi. Het dak ligt in de gulden snede van het beeld. Het lijkt wel visuele poëzie.”

Centraal in de tentoonstelling staat de verwondering. De titel van de expo is niet voor niets ‘Fotograferen in verwondering’. “Het gaat om verwondering bij de toeschouwers nu én bij de fotografen toen. Verwonderd zijn is voor een fotograaf een goede attitude.”

‘Fotograferen in verwondering. Missionarissen in China’, tot 16 januari in KADOC, Documentatie- en Onderzoekscentrum voor Religie, Cultuur en Samenleving http://www.kadoc.kuleuven.be