U bent hier: Home / 2019 / Betere match tussen DNA-staal en gezichtendatabank

Betere match tussen DNA-staal en gezichtendatabank

11-06-2019
Op basis van een DNA-staal voorspellen hoe het gezicht van de persoon eruit ziet, blijft een harde noot om te kraken. Maar het wordt wel makkelijker om uit een databank van gezichten het juiste gezicht te filteren aan de hand van een DNA-staal.

Op basis van een DNA-staal voorspellen hoe het gezicht van de persoon eruit ziet, blijft een harde noot om te kraken voor de wetenschap. Maar het wordt wel makkelijker om uit een databank van gezichten het juiste gezicht te filteren aan de hand van een DNA-staal. Dat blijkt uit een internationale studie onder leiding van de KU Leuven, die verscheen in Nature Communications.

Hoe we eruitzien, inclusief ons gelaat, zit ingebakken in ons erfelijk materiaal. Wetenschappers identificeerden al meerdere genen die de vorm van ons gezicht bepalen. Dat gaat van de afstand tussen je neusvleugels tot de vorm van je kin. Maar dat betekent nog niet dat we met een DNA-staal het gezicht van iemand kunnen uittekenen, legt ingenieur Peter Claes van de KU Leuven uit. “We vermoeden dat duizenden genen de vorm van ons gezicht beïnvloeden. Bovendien wordt ons gezicht niet alleen door onze genen, maar ook door onze leefomstandigheden bepaald, zoals onze voeding. Met DNA alleen zullen we wellicht nooit een levensecht gezicht kunnen voorspellen.”

Peter Claes: "Is het gezicht van een man en zegt het DNA dat het een vrouw is, dan vallen alle mannen weg. Zo krijg je een spelletje 'Wie is het?'. | © Peter Claes

Dat maakt het moeilijk voor toepassingen zoals forensisch onderzoek. Het ideale scenario is dat men een match vindt tussen een DNA-staal van een crime scene en iemand in een DNA-databank. Maar die databanken zijn beperkt. Als het DNA niet gekend is in een DNA-databank, zou men het wel kunnen gebruiken om een gezicht van de dader te schetsen. Vervolgens kan je het voorspelde gezicht vergelijken met een databank met gezichten, zoals die van gekende criminelen. “Dat helpt vooral om uit te sluiten wie het niet kan zijn. Maar in de praktijk komt het erop neer dat we niet verder geraken dan een soort van referentiegezicht, bijvoorbeeld een ‘Europese man’. Daar is een forensisch onderzoeker natuurlijk niet veel mee. En helaas: we kennen steeds meer genen die bepaalde aspecten van ons gezicht bepalen, maar dat vertaalt zich nog onvoldoende in een betere match tussen het voorspelde gezicht en de gekende gezichten.”

De onderzoekers hebben nu een omgekeerde aanpak ontwikkeld die beter werkt: “Wij werken niet in de richting van DNA naar gezicht, maar van gezicht naar DNA. Met de nodige software maak je metingen van elk gezicht en controleer je of dat gezicht wel mogelijk is met dat unieke stukje DNA. Zo krijg je een spelletje ‘Wie is het?’: is het gezicht van een man en zegt het DNA dat het een vrouw is, dan vallen alle mannen weg. Is het haar blond en klopt dat volgens het erfelijk materiaal, dan vallen alle andere haarkleuren weg… En hoe meer genen we kennen, hoe accurater het werkt; dat zal nog verbeteren als onze kennis van de genen groeit.”

 

Hoe meer genen we kennen, hoe accurater de methode werkt. Dat zal nog verbeteren als onze kennis van de genen groeit.

- Ingenieur Peter Claes

Wat als het gezicht dat je zoekt niet in de databank zit? “Dan krijg je tenminste een lijst van gezichten die heel hard lijken op wie je zoekt. Dan heb je niet één referentiegezicht van bijvoorbeeld een ‘Aziatische vrouw’, maar een lijst van Aziatische vrouwen die het best lijken op wie je zoekt.” Daarvoor heb je wel grote databanken met gezichten nodig, bijvoorbeeld die van identiteitskaarten of rijbewijzen. Al is daar een ethisch-juridische voetnoot te plaatsen, vindt Claes. “Als er databanken met private gegevens zoals DNA of gezichten worden bijgehouden, moet er goed op toegekeken worden dat dat niet misbruikt wordt.”



Ilse Frederickx

DNA-staal levert robotfoto op

26 maart 2014

Op basis van het genetisch materiaal uit een DNA-staal is het mogelijk om iemands gelaatstrekken behoorlijk goed te (re)construeren. Peter Claes en zijn collega’s beschreven de techniek in PLOS Genetics.

Meer...

15 nieuwe genen gevonden die gezicht vormgeven

20 feb 2018

Onderzoekers van de KU Leuven en de universiteiten van Pittsburgh, Stanford en Penn State hebben vijftien genen geïdentificeerd die onze gelaatstrekken bepalen.

Meer...

Blijf op de hoogte met de KU Leuven-nieuwsmail

De KU Leuven-nieuwsmail bundelt al het nieuws van de KU Leuven.

Abonneren

Twitter